എന്താണ് ഷിഗെല്ല അണുബാധ? രോഗലക്ഷണങ്ങളും പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗവും

ഷിഗെല്ല (Shigella) എന്നത് മനുഷ്യന്റെ ദഹനവ്യവസ്ഥയെ, പ്രധാനമായും വൻകുടലിനെ ബാധിക്കുന്ന ഒരു മാരക ബാക്ടീരിയൽ അണുബാധയാണ്. ഇത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന രോഗാവസ്ഥയെ ഷിഗെല്ലോസിസ് (Shigellosis) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മലിനമായ വെള്ളത്തിലൂടെയും കേടായ ഭക്ഷണത്തിലൂടെയുമാണ് ഈ രോഗം പ്രധാനമായും പടരുന്നത്. വളരെ കുറഞ്ഞ അളവിൽ ബാക്ടീരിയ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ പോലും രോഗബാധ ഉണ്ടാകാം എന്നതിനാൽ ഇത് അതിവേഗം പടരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

പ്രധാന രോഗലക്ഷണങ്ങൾ

ബാക്ടീരിയ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് 1 മുതൽ 3 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങും:

ശക്തമായ വയറിളക്കം: മലത്തോടൊപ്പം രക്തവും കഫവും (Mucus) കലർന്നു പോവുക എന്നത് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണമാണ് (Bacillary Dysentery).
കടുത്ത പനിയും വിറയലും.
മനംപുരട്ടലും ഛർദ്ദിയും.
കഠിനമായ വയറുവേദനയും വയറുരുക്കവും.

അപകട സാധ്യത: രോഗം മൂർച്ഛിച്ചാൽ കുട്ടികളിലും പ്രായമായവരിലും കടുത്ത നിർജ്ജലീകരണമുണ്ടാകാം. ചില ഗുരുതരമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് തലച്ചോറിനെ ബാധിക്കുകയോ (Shigella Encephalopathy), രക്തസമ്മർദ്ദം പെട്ടെന്ന് താഴുകയോ ചെയ്തേക്കാം.

ഷിഗെല്ല എങ്ങനെ പ്രതിരോധിക്കാം?

വ്യക്തിശുചിത്വവും പരിസരശുചിത്വവും പാലിക്കുക എന്നതാണ് ഷിഗെല്ലയെ തടയാനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച മാർഗ്ഗം.

1. കൈകൾ വൃത്തിയായി കഴുകുക
ഏറ്റവും പ്രധാനം. ആഹാരം കഴിക്കുന്നതിനും പാകം ചെയ്യുന്നതിനും മുൻപും, മലവിസർജ്ജനത്തിന് ശേഷവും കൈകൾ സോപ്പും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് 20 സെക്കൻഡെങ്കിലും നന്നായി കഴുകുക. കുട്ടികളുടെ കൈകൾ മുതിർന്നവരുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ കഴുകിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക.

2. തിളപ്പിച്ചാറ്റിയ വെള്ളം മാത്രം കുടിക്കുക. കുടിവെള്ളം നന്നായി തിളപ്പിച്ച ശേഷം മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക. കിണറുകളും മറ്റ് കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സുകളും കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ ക്ലോറിനേഷൻ നടത്തി ശുദ്ധീകരിക്കണം. പൊതു കുളങ്ങളിലോ വെള്ളത്തിലോ കുളിക്കുമ്പോൾ വെള്ളം വയറ്റിൽ പോകാതെ സൂക്ഷിക്കുക.

3. ഭക്ഷണ ശുചിത്വം ഉറപ്പാക്കുക
ആഹാരത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കാൻ
പഴകിയതും തുറന്നുവെച്ചതുമായ ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുക. പച്ചക്കറികളും പഴങ്ങളും നന്നായി കഴുകിയ ശേഷം മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക. പുറത്തുനിന്നുള്ള തട്ടുകടകളിലെയും മറ്റും അസംസ്‌കൃത ഭക്ഷണങ്ങളും (ഉദാഹരണത്തിന്: കൃത്യമല്ലാത്ത രീതിയിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന മയണൈസ്, സാലഡുകൾ) സാധാരണ വെള്ളവും ഒഴിവാക്കുക.

4. രോഗികളുമായുള്ള സമ്പർക്കം നിയന്ത്രിക്കുക
വ്യാപനം തടയാൻ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ളവർ ആഹാരം പാകം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും വിതരണം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി വിട്ടുനിൽക്കണം. രോഗിയുടെ വസ്ത്രങ്ങളും വിസർജ്യങ്ങളും അണുനാശിനി ഉപയോഗിച്ച് പ്രത്യേകം വൃത്തിയാക്കുക.

ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടാൽ എന്ത് ചെയ്യണം?

1. സ്വയം ചികിത്സ പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുക: ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശമില്ലാതെ വയറിളക്കം നിർത്താനുള്ള മരുന്നുകൾ കഴിക്കരുത്. ഇത് രോഗാണുക്കൾ ശരീരത്തിൽ തന്നെ തങ്ങിനിൽക്കാൻ കാരണമായി സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളാക്കും.

2. നിർജ്ജലീകരണം തടയുക: വയറിളക്കം തുടങ്ങിയാൽ തന്നെ ഒ.ആർ.എസ് (ORS) ലായനി, ഉപ്പിട്ട കഞ്ഞിവെള്ളം, കരിക്കിൻ വെള്ളം എന്നിവ ധാരാളമായി നൽകുക.

3. ഉടൻ വൈദ്യസഹായം തേടുക: ലക്ഷണങ്ങൾ കഠിനമാണെങ്കിൽ ഡോക്ടറെ കണ്ട് മലം പരിശോധനയ്ക്ക് (Stool test) വിധേയമാക്കുകയും കൃത്യമായ ആന്റിബയോട്ടിക് ചികിത്സ ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം.